Vijfde rapportage TSD: Transformatie in het Sociaal Domein; de praktijk aan de macht

Commissie pleit voor meerjarig programma transformatie Sociaal Domein

De Transitiecommissie Sociaal Domein (TSD) heeft haar vijfde en slotrapportage opgeleverd aan minister Plasterk. De vijfde rapportage heeft als ondertitel ‘De praktijk aan de macht’, en refereert aan het belangrijkste advies uit het twee jarige commissie-bestaan: geef de mensen in de uitvoeringspraktijk de kans en de tijd om het goede te doen. Volgens de Commissie moeten alle betrokken partijen leiderschap tonen, om op die manier beter aan te sluiten bij de wérkelijke vragen. Verder houdt de Commissie een pleidooi voor een nationaal meerjarig programma met onder meer Rijk en gemeenten dat zich richt op de noodzakelijke stappen in het veranderingsproces in het Sociaal Domein.


Leiderschap is nodig
We staan nog maar aan het begin van de transformatie. Aan het begin van een fundamentele verandering. Het moeilijkste moet nog komen. Wie pakt de handschoen op als het tegen zit, als het niet zo gaat als verwacht, gewenst of nodig is? Voorzitter Han Noten: “Om daadwerkelijk te veranderen is leiderschap essentieel. Niet alleen om bijvoorbeeld het verzwakken van de specialistische zorginfrastructuur van de jeugdhulp tegen te gaan, maar ook om de kansen te benutten als het gaat om de transformatie van de markt voor huishoudelijke ondersteuning richting dienstverlening aan huis. Alle bij de decentralisaties betrokken partijen dienen leiderschap te tonen, om op die manier beter aan te sluiten bij de wérkelijke vragen en zo te bereiken dat de zorg en dichtbij, op maat en integraal kan worden aangeboden.” De Commissie wijst ook op de veranderende rol van de gemeenteraden, die het beste getypeerd kan worden als die van een raad van bestuur van een ontwikkelorganisatie, die voor het lokale sociale domein het speelveld bepaalt, randvoorwaarden aangeeft en toezicht houdt.

Twee beleidsaanbevelingen voor continuïteit en samenhang
Aan het einde van haar instellingsperiode reflecteert de Commissie op de periode daarna. Er zijn hulpstructuren nodig met gewicht, op de volle breedte van het sociaal domein. Structuren waar men elkaar vindt en kan aanspreken vanuit verschillende rollen, waar vertrouwen is dat iedereen aan de juiste opgaven werkt. Waar continuïteit en samenhang voorop staan en rafelranden worden besproken en verder doordacht. De Commissie doet hiervoor twee beleidsaanbevelingen. Als eerste de ontwikkeling van een nationaal meerjarig programma Sociaal Domein, waarbinnen de specifieke en bredere ontwikkelvragen een plek krijgen. De tweede aanbeveling betreft het creëren van een lerende omgeving met peer reviews en goede voorbeelden.

Magazine “Als alles verandert…”
Gelijk met de laatste rapportage brengt de Commissie het magazine getiteld “Als alles verandert… Vakmanschap in tijden van decentraliseren” uit. Hierin worden vakmensen in het sociaal domein geportretteerd. Hoe is hun vak veranderd sinds 2015 en welke kansen en belemmeringen zien ze? De publicatie is tot stand gekomen in samenwerking met schrijvers Jos van der Lans en Pieter Hilhorst. Fotografe Miloushka Bokma bracht de geïnterviewden in beeld.


De Transitiecommissie Sociaal Domein
De TSD is in juli 2014 door het kabinet opgericht om vinger aan de pols te houden in het kader van de decentralisaties in het sociaal domein. De commissie bestaat uit Han Noten (voorzitter), Doekle Terpstra, en Jenneke van Veen (die in juli 2015 Marian Kaljouw opvolgde nadat deze was benoemd tot voorzitter van de Raad van Bestuur van de Nederlandse Zorgautoriteit). De TSD rapporteert aan de Regietafel Decentralisaties waarin de vier direct betrokken ministeries (BZK, VWS, SZW en V&J) en de VNG zitting hebben. De leden van de TSD zijn voor een periode van twee jaar benoemd, tot 1 oktober 2016. De Commissie houdt op vrijdag 30 september 2016 een bijeenkomst om de afronding van haar tweejarige opdracht te markeren.